Er kan niet genoeg leiderschapsontwikkeling plaatsvinden, als we dat goed doen hebben we veel minder (zogenaamde) leiders nodig.

Disclaimer

Ondergetekende werkt in de hoek van de leiderschapsontwikkeling of eigenlijk wat mij betreft nog eerder persoonlijke ontwikkeling. Ik verdien er aan, ik werk er in, ik werk er aan en ik ben dus belanghebbende. Dat gezegd hebbende doe ik toch in dit schrijven een poging zoveel mogelijk over mijn eigen schaduw heen te stappen. 😉

Aanleiding

Een artikel op managementsite van de door mij gewaardeerde Jaap Peters en Harold Janssen, voor mij nog steeds te boek staand als specialisten in het Rijnlands denken, betogen ze dat een beroep op beter leiderschap juist het probleem is, triggerde mij. https://www.managementsite.nl/hoe-hoger-hoe-leider

In essentie onderschrijf ik de door mij geïnterpreteerde strekking van hun artikel, dat de vraag om beter leiderschap juist volgerschap in stand houdt. Zodra we de verantwoordelijkheid namelijk bij een ‘grote’ leider neerleggen ontnemen we onszelf deze zelfde verantwoordelijkheid. Bovendien hebben we meer dan ooit volgens mij de wijsheid van een veel grotere groep mensen nodig dan in onze huidige systemen ruimte wordt gegeven en bij een paar mensen aan de top aanwezig is..

De initiële trigger was de eerder genoemde titel en dat het volgens de schrijvers wel wat minder mocht met het aanbod in leiderschap omdat dat het probleem in stand zou houden. Dat was mijn eerste bron van weerstand, vanuit mijn visie op leiderschap kan er namelijk bijna niet genoeg leiderschapsontwikkeling plaatsvinden.

Aspecten van leiderschap

In het lezen en het meermaals herlezen van het artikel was er wel iets dat voor mij nog weer eens duidelijk werd, leiderschap wordt als woord regelmatig te pas en te onpas gebruikt zonder genoeg onderscheid tussen de verschillende aspecten ervan te maken, dat was precies wat er in het bewuste artikel ook aan de hand was. Het aspect van de  rol/systemische plek/hiërarchische plek en de toegekende waarde van leiderschap werd verweven met het aspect van het ruime met name marketinggedreven, aanbod aan trainingen op het gebied van leiderschap, de leiderschapsontwikkeling.

Ook die bespiegeling van het bizarre gedifferentieerde aanbod van leiderschapsontwikkeling deel ik overigens met de heren. https://www.mirrorwise.nl/2020/12/30/onveranderlijk-leiderschap/

De (toegekende) plek en waarde van leiderschap en het aanbod in trainingen zijn zoals gesteld echter twee nogal verschillende aspecten en het ruime aanbod zegt gewoon dat leiderschap een populair onderwerp is en weinig over de rol/systemische plek/hiërarchischeplek. Sterker nog in leiderschapsontwikkeling zit juist de potentie om het probleem van systemen en structuren zoals ook in het artikel naar voren kwam aan te pakken.

Dank

Het artikel bleek uiteindelijk een goede aanleiding om nog maar weer eens naar het begrip leiderschap te kijken, naar wat ik er zelf over heb ontdekt in bijna 20 jaar bezig te zijn in dit domein, zowel werkend, ervarend, lezend als contemplerend. Uiteindelijk besloot ik zoals hierboven al duidelijk is de toetsen van mijn laptop weer eens een zet te geven. Dank daarvoor heren!

Leiderschap onderverdeling

Ik kan bijna een heel boek schrijven over wat beter leiderschap dan zou moeten zijn. Expliciet is dit te lezen in mijn eerdere bespiegelingen en tussen de regels door van dit schrijven zijn hier wel aspecten van mijn voorkeuren van terug te vinden maar het gaat te ver voor nu om hier heel diep op in te gaan, al was het maar omdat beter en slechter zulke subjectieve begrippen kunnen zijn en het afleidt van het punt dat ik probeer te maken, leiderschapsontwikkeling is juist de oplossing voor het probleem leiderschap, niet door betere leiders te ontwikkelen maar door ze minder nodig te hebben.

De volgende altijd te bediscussiëren onderverdeling over leiderschap heb ik voor mezelf gemaakt om wat orde in de (interne) chaos te creëren:

  • Begrip/fenomeen
  • Voorwaarden voor
  • Rol/systemische plek/hierarchische plek/toegekende waarde
  • Eigenschappen van
  • Vormen van

 

Het zou goed zijn om hier wat meer rekening mee te houden, wat meer duiding van waar we het precies over hebben als we het woord leiderschap gebruiken.

Persoonlijk leiderschap en heelheid

Leiderschap is in de eerste plaats een onderdeel van mens zijn, het is een onderdeel van een persoon zijn, leiderschapsontwikkeling gaat in deze redenatie uiteindelijk vrijwel altijd over persoonlijke ontwikkeling, over met name de vragen hoe geef je leiding aan jezelf, hoe geef je leiding aan je eigen leven en hoe goed ken je jezelf?

Beter leiderschap gaat daarbij in de basis over het werken aan de heelheid van de persoon. Hoe goed ben je in staat bewust leiding te geven aan jezelf zonder geleefd te worden door de patronen, de emoties, de trauma’s, kortom de triggers die je in je leven hebt ontwikkeld?

De uitwassen in leiderschap zijn vrijwel zonder uitzondering de gevolgen van ongeheelde leiders. Als je dan ook nog systemen en structuren hebt waarin juist het gedrag van ongeheeld leiderschap (narcisme, sociapathie, psychopathie, autoritair gedrag) beloond wordt dan kom je in de situatie terecht waarin we momenteel maatschappelijk en internationaal zitten.

Leiderschapsontwikkeling in de praktijk

Uit mijn eigen werk weet ik dat precies hier veel leiderschapsontwikkeling trainingen over gaan, over jezelf goed leren kennen en van daaruit over het heler worden als mens. Het vraagt om jezelf beter te zien, om jezelf beter horen, om je bewuster worden over jezelf, over je lichaam, over je emoties, over je trauma’s, over je triggers, over je verbinding met het grotere geheel, over wat je komt brengen, over wat jou tot beweging aanzet. Ondanks de verschillende nuances, de verschillende vormen en namen, de basis van veel trainingen gaat over zelfkennis en dat is precies goed zo.

Dat die ontwikkeling niet zonder slag of stoot gaat is evident, het vraagt namelijk eerlijkheid en eerlijk zijn naar onszelf is niet altijd eenvoudig.(misplaatste) Loyaliteiten (bijvoorbeeld naar de eerste loyaliteit, de ouders), emotioneel geïnvesteerd zijn in disfunctionele patronen, ontkennen en uit contact zijn met het lichaam en emoties, het zijn allemaal sta-in-de-weg elementen om de heelheid in onszelf die er paradoxaal genoeg altijd al/ook is tot uitdrukking te laten komen.

Complexer door perspectiefverruiming

Ik voeg er nog 1 essentiële maar voor veel mensen complicerende factor aan toe. Ontwikkeling vindt niet alleen binnen dit leven plaats maar ook over verschillende levens heen, de ziel heeft (vaak onzichtbaar) een eigen pad en zijn eigen ontwikkelingsbehoefte. Triggers en trauma’s zijn daarmee in oorsprong niet slechts beperkt tot dit leven maar vaak een weerslag van eerdere levens en de daarbij horende verhaallijnen.

 

Het zijn in dit kader van reïncarnatie 3 essentiële boeken gebleken om dit ontwikkelingsperspectief beter te leren zien en doorgronden. Dat en de opleiding Weg van het Wiel van Maarten Oversier uiteraard. https://maartenoversier.com/jaartraining/

Doel ontwikkeling

Het doel van alle ontwikkeling is meervoudig. Op de eerste plaats is aanzet toe een verbetering van ons eigen leven en daarmee direct ook voor onze omgeving, zowel privé als ook in de werkomgeving.

Het leidt er uiteindelijk ook toe dat vanuit een meer ontwikkeld perspectief zaken als een gezond verantwoordelijkheidsgevoel en meer harmonie er kunnen zijn. Het uiteindelijke doel van elke ontwikkeling is in het verlengde daarvan altijd een mooiere wereld.

Bakoenin en Krishnamurti

Ik had nog nooit van Bakoenin (https://nl.wikipedia.org/wiki/Michail_Bakoenin) gehoord totdat ik een portret van hem tegenkwam de eerste keer dat ik het huis in Berzona, Tessin, Zwitserland waar we met groepen naartoe gaan voor onze eigen Wisdom Travellers reizen (we hebben nog plek voor komend jaar https://www.wisdomtravellers.com/2026-zwitserland-reis/ ). Hij bleek later enige tijd in de buurt van het huis verbleven te hebben. Geïntrigeerd door dit portret zocht ik hem op op het internet en kwam de volgende aan hem toegekende quote tegen.

‘Volgt hieruit dat ik alle gezag verwerp? Deze gedachte is verre van mij. Wanneer er sprake is van laarzen, laat ik het op het gezag der schoenmakers aankomen, indien er sprake is van een huis, een kanaal of een spoorweg, raadpleeg ik dat van de bouwkundige of de ingenieur. Voor enige bijzondere wetenschap richt ik mij tot de ene of andere geleerde. Maar ik laat mij noch de schoenmaker, noch de bouwkundige, noch de geleerde zijn gezag opdringen. Ik hoor ze vrij aan met alle eerbied, die hun verstand, hun karakter, hun kennis verdienen, terwijl ik mij altijd mijn onbetwistbaar recht van kritiek en controle voorbehoud. Ik stel mij niet tevreden met één enkele autoriteit op een bepaald gebied te raadplegen, ik raadpleeg er velen. Ik vergelijk hun meningen en kies die welke mij het meest juist voorkomt. Maar ik erken, zelfs in bijzondere vraagstukken, geen onfeilbaar gezag. Bijgevolg heb ik in niemand een onbeperkt vertrouwen, welk een eerbied ik ook voor de menselijkheid en de oprechtheid van een of ander individu mag hebben. Zulk een geloof zou noodlottig zijn voor mijn rede, mijn vrijheid en zelfs voor het welslagen van mijn ondernemingen: het zou me onmiddellijk veranderen in een domme slaaf, een instrument voor de wil en de belangen van anderen.’

Het sluit voor mij aan bij één van mijn favoriete en regelmatig aangehaalde quotes van spiritueel leraar Jiddu Krishnamurti; ‘hij die een ander volgt, houdt op de waarheid te volgen’. https://raymondwitvoet.nl/human-nature-persoonlijk-leiderschap-als-menselijke-natuur/

Zowel de door mij gedragen visie van Bakoenin op de met name in deze quote uitgedrukte tijdelijkheid en het transactionele van leiderschap, als de boodschap van Krishnamurti op dat het volgen van een ander een weggeven van de eigen potentie is, vragen om die staat van zijn, van leven te komen die een krachtig beroep doen op persoonlijke ontwikkeling.

Vormende systemen

De ontwikkeling zelf gaat zoals eerder gesteld vaak niet zonder slag of stoot. Het dominante vormende systeem is bovendien daarnaast wereldwijd gericht op het naar buiten kijken, naar buiten gerichte prestaties, naar buiten gerichte activiteiten, gestimuleerd door de media (wat de analisten zeggen), door de schoolsystemen (wat de onderwijzers zeggen), door de politiek(wat de partijleiders zeggen). Het leidt ons nogal weg van wat er dieper in ons zelf aan leiderschap aanwezig is. We kunnen in dat licht als voldoende tegengewicht hiervoor juist nooit te veel vertragen, nooit te veel tijd nemen om naar binnen te kijken, naar wat onze eigen heelheid uit wil drukken, nooit te veel tijd nemen om ons eigen onderscheidingsvermogen, onze heelheid, ons (persoonlijk) leiderschap verder te ontwikkelen.

Die tijd, ruimte, contemplatie en heling is meer dan ooit nodig om voldoende los te komen van de gecultiveerde externe gerichtheid, de nimmer aflatende afleiding, maar ook de verhalen, imprints en patronen die ons niet meer dienen, of het nu uit dit leven of uit een vorig leven stamt. De tijd, de ruimte, de contemplatie, de heling, het is allemaal meer dan ooit nodig als we vanuit een gezond persoonlijk leiderschap de mooiere wereld die we vrijwel allemaal willen graag tot wasdom willen laten komen.

Mildheid, compassie, vergeving….

De houding die daarbij kan ondersteunen is een houding van mildheid, een houding waarin ruimte is voor het ontvouwen van compassie en voor vergeving. Ik kom hierbij terug op de eerder genoemde boeken als een sleutel voor het kunnen integreren van deze houding. Mildheid bijvoorbeeld in de eerste plaats naar jezelf en je eigen ontwikkeling vanuit een breder op meerdere levens gebaseerd perspectief op deze ontwikkeling. Mildheid dus ook naar onszelf vanuit een besef dat de ontwikkeling niet altijd allemaal in dit leven plaats zal kunnen vinden. Mildheid vanuit het hebben van een diep weten dat we in deze eerdere levens allemaal een keer aan de daderkant hebben gestaan, net zoals we aan de slachterofferzijde hebben verkeerd en ons daar rekenschap over kunnen geven en daardoor ook meer begrip ontwikkelen voor de verschillende zijdes in de wereld om ons heen. Niet dat we daarmee alles maar over ons heen moeten laten gaan maar wel dat we een breder perspectief in onszelf kunnen behouden vanuit een contact met de spanwijdte van onze ziel.

Paradox

Welk pad je ook bewandelt, of je nou wel of niet in reïncarnatie geloofd, die betere wereld met minder afhankelijkheid van beter leiderschap begint dus paradoxaal genoeg juist bij leiderschapsontwikkeling.

P.S.

Veel meer over mildheid en de mogelijkheden die het biedt is te vinden in het fijne boek ‘Een milde tegenkracht’ van collega trainer en veel betere schrijver Godfried IJsseling. https://www.bol.com/nl/nl/p/een-milde-tegenkracht/9300000240949710/